Fråflyttarkvinnene

rV2l6it - Imgur

Kva er heime for deg? For meg er heime forsatt heime på garden på den vesle øya eg kjem frå. Men eg seier også at eg skal reise heim til Oslo, heim til leiligheita på øvre Grünerløkka, med trikken som dundrar forbi og katta mi som jaktar på skjærene i bakgarden. Slik er det visst mange utflytta distriktsborn som har det, eg har høyrd folk seie det ofte. Paradokset i å ha en heim sånn til vanleg – og så ein retteleg heim der ein kjem frå. Guri Sørumgård Botheim skriv godt, vakkert og innsiktsfullt om dette i si diktsamling Heime mellom istidene som nett kom ut på Samlaget. Den boka er så sjukt relatable, som eg ville ha skrive på Twitter. Berre sjå her:

e e en pendlar

som tviheld på at 

heime e heime

men heime e vurte ondataket



e e en gjest

i ein barndomsheim

e livi i bøt

e reise frå heimen e ha fått

te heimen e ska lågå



e reise frå høgtid

te kvardag

frå vinter

te mangel på årstid

frå dialekt 

te skriftspråk

e e osikker på

når reisinge ska tå slutt

2 - bo3QSTm

Kvinnene flyttar

Botheim er ikkje åleine om å reise, om å vere ein evig pendlar mellom barndomsheimen og byen. For det er flest kvinner som dreg. Som flyttar inn til byane og ikkje kjem attende. Det er oss «utkantkantjentenes stille revolusjon» vi snakkar om. Vi tek høgare utdanning og blir i byen – medan hjartet heng att ein stad mellom fjell og fjordar eller på ein forblåst holme uti havgapet. Kan hende kjenner ikkje alle det slik. Men det er faktisk ganske mange som ynskjer seg heim att, slik Botheim (og eg?) gjer. Men til kva då? Kva venter oss der heime? Får vi jobb? Noko å drive med på fritida? Venner? Og kva er det eigentleg fylkespolitikarane (og alle ungkarane) vil ha oss til om vi først kjem? Maria Dyrholt Sandvik skreiv ein særs god tekst om kvinneflukta og kva ein kan gjere med ho i tidsskriftet Røyst i fjor, som drøftar desse spørsmåla. For også ho lengtar heim. Men vi kjem ikkje heim om vi berre blir nok eit distriktspolitisk verkemiddel eller ei fødemaskin for å betre eit stadig synkande folketal.

Å finne ein ny heim

Eg for min del har funne ut at også Oslo er ei slags bygd. I alle fall her på Løkka. Det er mest på grunn av dei som arbeider på lokalbutikkane mine, eigentleg. Ingen av dei er norske, så klart. Nordmenn flest jobbar jo ikkje lenger i matbutikk. Det er han milde, austeuropeiske mannen med dei intenst blå auga oppe på Prixen, som var heilt ny og ikkje fann att squashen eg skulle ha i kassesystemet. Etter at eg hjalp han med å finne rett pris og trøysta med at eg og har vore ny i kassa ein gong, og ikkje fann rette varen, slår vi alltid av ein liten prat når eg handlar hos han. Og så er det den pakistanske familien som driv Schous dagligvarerer, mi gamle, faste sjappe. Alltid open. Og då meiner eg alltid som i kvar dag og heile døgnet. Det er berre ein far, to soner og ei dotter som jobbar der. Men støtt like blide, like smilande, like glad i å snakke litt om boligprisar, veret eller kva eg hadde gjort på jobb den dagen. Særleg far sjølv var fin å snakke med. Han vart litt som Løkkas svar på Egil på lokalbutikken heime, eigentleg. Sidan eg flytta har eg ikkje handla der så mykje lenger, men her ein kveld var eg innom og eldstesonen sto i kassa. «No er det lenge siden eg har sett deg», sa han til meg. «Kvar har du vore?» Og så fortalte eg han at eg hadde flytta for vel eit år sida, berre litt lenger opp, og at eg difor ikkje var så ofte nede ved Schous plass lenger. Han smilte og sa det i alle fall var godt å sjå meg att og at eg hadde det bra. Han håpa eg kom attende innimellom sjølv om eg ikkje lenger budde rett borti gata. Det lova eg han. Og med eitt var Oslo meir heime enn på lenge.

custom-Custom_Size___unspecified

Eg veit ikkje kva som blir heimen min til slutt. Byheimen eller bygdeheimen. Eg klarar aldri heilt finne ut av kvar eg eigentleg høyrer heime og kvar eg eigentleg vil bu. Kan hende endar eg opp ein stad midt i mellom byen eg bur i no og garden eg kjem frå. Men ein ting veit eg: Heimen skal eg stifte en stad der eg trivst som meg – ikkje som ei slags fødemaskin for framtida.

 

Bilder: 1) Privat foto av Rotneset, 2) illustrasjonsfoto fra Gratisography, 3) privat foto av graffiti på Grünerløkka-vegg.

Tekstutdraget er henta frå s. 20-21 i diktsamlinga “Heime mellom istidene” (Samlaget, 2016) av Guri Sørumgård Botheim.

Om forfatteren

Karen Golmen

Karen Golmen

Odelsjente fra Nordmøre som har gjort Osloboer og byråkrat av meg. Feminist siden barneskolen og radikalisert i studietida. Liker bøker, politikk, katter og kaffe, og klarer sjelden å holde meg unna verv. Er håpløst avhengig av de fleste sosiale medier. Sånn ellers lykkelig samboer med mannlig medfeminist som liker å bake.

Visit Website

  • JanOJansen

    Fødemaskin? Hvordan “tilrettelegger” distriktene for menn?

    Svaret er at det gjør ikke distriktene, men menn trenger ikke og krever ikke “tilrettelegging”.

    Det er en unikt kvinnelig privilegium å kreve at verden skal tilpasse seg dem.

    I distriktene driver man med primærnæringer som landbruk, skogbruk, fiske og noe industri, for det er det det er grunnlag for å drive med i distriktene, og man har støttefunksjoner for dette i form av småbedrifter som for eksempel selger maskiner og utstyr til disse kjernevirksomhetene.

    Så har man selvsagt skoler, sykehus, lokaladministrasjon, politi, sosialkontor, butikker osv., men dette er virksomheter hvis eksistens avhenger av at de har en befolkning å betjene.

    Det man har svært lite av i distriktene er kunnskapsbedrifter, og siden kvinner ikke søker seg til utdanning innen primærindustri, men snarere til tertiær- og sekundærdnæringer som samfunnsfag, juss, språk, utdanning og helse, er det relativt få slike arbeidsplasser i distriktene. Det er ikke marked for slike tjenester der.

    Svaret på spørsmålet er helt enkelt at man trenger folk i distriktene for at det skal bli behov for tjenestene kvinner utdanner seg til.

    Man må ha folk, kvinner, menn og barn, for at skolene, sykehusene, sosialkontorene, barnevernstjenesten, butikkene og kafeene skal få kunder, og da må kvinner selv ta tak, slik menn gjør.

    Det er ittno som kjæm ta sæ sjøl.